Dynamicznie rozwijający się rynek pracy oraz stała potrzeba zatrudnienia specjalistów, czy osób posiadających odpowiednie kwalifikacje, często wiąże się z zatrudnianiem obcokrajowców. Chcąc zatrudnić cudzoziemca, należy spełnić szereg wymagań sprecyzowanych w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz ustawy z dnia 15 czerwca 2012 r. o skutkach powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom przebywającym wbrew przepisom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Jakie warunki zatem należy spełnić, aby legalnie zatrudnić cudzoziemca?
Po pierwsze, pracodawca musi określić narodowość cudzoziemca i zastanowić się, na jakiej podstawie chciałby zatrudnić pracownika.
W przypadku obywateli Armenii, Białorusi, Gruzji, Mołdawii, Ukrainy i Rosji procedura ta jest uproszczona. Wystarczy, że pracodawca, przed rozpoczęciem pracy przez cudzoziemca, wystąpi o oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy w Powiatowym Urzędzie Pracy. Oświadczenie to uprawnia do legalnej pracy na okres 24 miesięcy.
W przypadku obywateli krajów innych niż wyżej wymienionych, pracodawca musi wystąpić o odpowiednie zezwolenie na pracę, lub tak zwane jednolite zezwolenie na pobyt czasowy i pracę (dla osób chcących przebywać w Polsce dłużej niż 3 miesiące). Co najważniejsze, zezwolenie na pracę uprawnia tylko do wykonywania pracy na terytorium RP, nie jest jednak dokumentem potwierdzającym legalne przebywanie w kraju.
Chcąc zatem ubiegać się o zezwolenie, musimy również sprawdzić legalność pobytu cudzoziemca – czy posiada odpowiednią wizę (uwaga! Wiza turystyczna czy wiza wydana ze względu na ochronę czasową nie uprawnia do wykonywania pracy na terytorium RP ) lub czy posiada kartę pobytu. Jeśli cudzoziemiec przebywa na ruchu bezwizowym, maksymalnie ostatniego dnia legalnego pobytu musi złożyć wniosek o pobyt
Możliwe jest również zatrudnienie obywateli państw Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Szwajcarii , którzy przebywają w Polsce na podstawie ruchu bezwizowego. Jeśli pracownik planuje pozostać w Polsce powyżej 90 dni, powinien zarejestrować swój pobyt, składając wniosek o rejestrację pobytu do urzędu wojewódzkiego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania. Co najważniejsze – obywatele państw należących do Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Szwajcarii są zwolnieni z ubiegania się o zezwolenie na pracę.
Inne osoby, które nie muszą ubiegać się o zezwolenie na pracę to m.in.;
– rezydenci długoterminowi,
– osoby posiadające zezwolenie na pobyt stały,
– osoby o statusie uchodźcy,
– osoby posiadające Kartę Polaka,
– studenci studiów stacjonarnych czy absolwenci szkół wyższych.
Dodatkowo, na mocy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym toczącym się na terytorium tego państwa, wszyscy obywatele Ukrainy (niezależnie od tego, czy wjazd do Polski nastąpił przed czy po 24.02.2022 r.), przebywający legalnie na terytorium RP, mogą wykonywać pracę bez zezwolenia na pracę. Pracodawca ma jednak obowiązek powiadomić właściwy urząd pracy o podjęciu pracy przez pracownika. Powiadomienie pracodawca powinien złożyć przez portal praca.gov.pl w terminie 14 dni od dnia podjęcia pracy przez cudzoziemca.
Pracodawca zobowiązany jest również do zawarcia umowy cywilnoprawnej, umowy o pracę lub umowy o dzieło w formie pisemnej. Musi zostać ona podpisana przed rozpoczęciem wykonywania pracy. Dodatkowo, jeśli wymaga tego sytuacja, pracodawca musi przedstawić tłumaczenie umowy cudzoziemcowi, tak, aby była ona dla niego zrozumiała. W umowie zawarta musi być informacja o wynagrodzeniu a wynagrodzenie nie może być niższe niż te, określone w zezwoleniu na pracę. Pracodawca zobowiązany jest również do zgłoszenia cudzoziemca do ubezpieczeń społecznych oraz ubezpieczenia zdrowotnego, a co za tym idzie, opłacania składek na ubezpieczenie.
Za niewywiązanie się z powyższych wymagań określonych w Ustawach, pracodawcy grozi kara pieniężna w wysokości do 30 tysięcy zł.
Autor: Julia Królik
