Umowa o pracę i umowa zlecenie to dwie podstawowe formy umów stosowane w Polsce stanowiące podstawę wykonywania pracy. Przed podpisaniem jakiejkolwiek umowy ważne jest, aby zrozumieć, czym różnią się te dwie umowy, ponieważ każda z nich ma własny zestaw wytycznych i wymagań.
Umowa o pracę:
W Polsce najczęściej spotykanym rodzajem umowy jest umowa o pracę. Tworzy ona stosunek prawny między pracodawcą a pracownikiem i podlega przepisom Kodeksu pracy. Prawo pracy określa obowiązki i zakres odpowiedzialności zarówno pracodawcy, jak i pracownika, w tym w szczególności nakłada na pracodawcę obowiązek zapewnienia każdemu pracownikowi bezpiecznych i higienicznych warunków pracy niezależnie od zajmowanego stanowiska i wykonywanej pracy.
Przepisy prawa określają minimalne wynagrodzenie za pracę, które przysługuje pracownikowi. Oznacza to, że pracodawca (nawet za zgoda pracownika) nie może wypłacać pracownikowi niższego wynagrodzenia aniżeli to określone przez przepisy prawa.
Wyróżniamy dwa podstawowe typy umowy o pracę – na czas określony lub nieokreślony. Umowa na czas określony jest stosowana, gdy stosunek pracy ma trwać przez określony, z góry ustalony czas, natomiast umowa na czas nieokreślony jest stosowana, gdy stosunek pracy ma trwać przez czas nieustalony z góry przez strony.
W ramach łączącego strony stosunku pracy pracodawca jest zobowiązany do wypłacania pracownikowi wynagrodzenia za wykonana pracę oraz uiszczania składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. Wysokość wynagrodzenia, rodzaj i miejsce wykonywania pracy wymiar czasu pracy oraz termin rozpoczęcia jej wykonywania to podstawowe warunkami, które powinny znaleźć się w umowie o pracę. Przed rozpoczęciem pracy pracodawca zobowiązany jest skierować pracownika na badania lekarskie określające, czy pracownik jest zdolny do wykonywania pracy oraz przeprowadzić szkolenie wstępne, które zapozna pracownika z zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy na zajmowanym przez pracownika stanowisku.
Pracownik natomiast jest zobowiązany do wykonywania na rzecz pracodawcy umówionej pracy, w miejscu i terminie wskazanym przez pracodawcę. Co istotne, pracownik zobowiązany jest wykonywać pracę osobiście, tzn. nie może posługiwać się zastępstwem osoby trzeciej. Pracownik zobowiązany jest również przestrzegać zasad wynikających z przepisów prawa pracy, regulaminów wewnętrznych, dbać o dobro zakładu pracy oraz zachować w tajemnicy informacje niejawne pracodawcy.
Umowa zlecenia:
Umowa zlecenia jest rodzajem umowy, który kreuje stosunek cywilnoprawny. Oznacza to, że stosunek prawny nawiązany na tej podstawie nie polega regulacjom kodeksom pracy. Stronami umowy zlecenia jest zleceniobiorca (w umowie o pracę odpowiednio pracownik) oraz zleceniodawca (w umowie o pracę odpowiednio pracodawca).
Cechą charakterystyczną umowy zlecenia jest znacznie większa autonomia posiadana przez zleceniobiorcę w stosunku do pracownika. Zleceniobiorca wykonuje umówione zadania co do zasady w miejscu i czasie samodzielnie wyznaczonym, może również posługiwać się osobami trzecimi. Czynności wykonywane przez zleceniobiorcę oczywiście podlegają weryfikacji przez zleceniodawcę, jednakże w przeciwieństwie do umowy o pracę zleceniodawca nie może sprawować stałej kontroli i nadzoru nad aktywnością zleceniobiorcy. Wynagrodzenie może być ustalone w stawce miesięcznej lub godzinowej, w zależności od ustaleń stron i charakteru czynności, które zleceniobiorca ma wykonać.
Należy jednakże pamiętać, że przepisy prawa ustalają minimalną stawkę za każdą godzinę pracy zleceniobiorcy. Ustalone przez strony wynagrodzenie w żadnym przypadku nie może być niższe niż ustalona przez przepisy prawa wysokość.
WAŻNE: Zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, osoby wykonujące umowy zlecenia nie podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, jeżeli są uczniami szkół ponadpodstawowych lub studentami, do ukończenia 26 lat. Co może wiązać się z bardzo korzystnymi warunkami płacowymi i zachęcać studentów do wyboru umowy zlecenia.
Różnice między tymi dwiema umowami:
Podstawową różnicą między umową o pracę a umową zlecenia jest stopień kontroli i nadzoru, jaki pracodawca sprawuje nad pracownikiem lub zleceniobiorcą. W umowie o pracę pracowni pozostaje w pełni podporządkowany pracodawcy w zakresie wykonywanej pracy, zleceniobiorca posiada natomiast większą autonomię i możliwość samodzielnego podejmowania decyzji co do wielu aspektów praktycznych wykonywanych czynności.
Kolejną kluczową różnicą jest poziom ochrony zapewnianej pracownikowi lub zleceniobiorcy. Na podstawie umowy o pracę pracownikowi przysługuje szereg świadczeń, takich jak płatny urlop wypoczynkowy ograniczenia związane z wypowiadaniem umowy o pracę, natomiast na podstawie umowy zlecenia zleceniobiorca uzyskuje jedynie świadczenia, które ustalił w toku negocjacji ze zleceniodawcę. Umowa zlecenia nie podlega ścisłym regulacjom przewidzianym dla kodeksu pracy i stanowi zasadniczo stosunek pracy, który ma charakter czasowy.
Podsumowując, wybór pomiędzy umową o pracę a umową zlecenia powinien zostać poprzedzony analizą tego jaki rodzaj pracy oraz w jakich warunkach faktycznych ma być wykonywany. Jeżeli bowiem chcesz nawiązać współpracę jako tester aplikacji mobilnych w wymiarze kilkunastu godzin tygodniowo odpowiednim rodzajem umowy będzie umowa zlecenia. Jeżeli jednak praca, którą masz wykonać ma polegać na byciu tłumaczem w dziale księgowym spółki, pracując przez 8 godzin dziennie, 5 dni w tygodniu to właściwą podstawą zatrudnienia będzie umowa o pracę. Obydwie strony umowy powinny dokładnie rozważyć swoje potrzeby i warunki faktyczne wykonywanej pracy przed wyborem rodzaju umowy, aby upewnić się, że zawierają umowę, która leży w ich najlepszym interesie.
Autor: Anna Korzun
